Hengelen naar clicks, het uitlokken van verontwaardiging
Probeert de NOS clicks te genereren met ‘outrage bait’? (En is deze zin van mij in zichzelf niet ook outrage bait?)
‘Paarse Vrijdag, een speciale dag voor lhbtiq+-leerlingen op middelbare scholen. Moet zorgen voor steun, maar op driekwart van de middelbare scholen zorgt die dag voor problemen. Kan Paarse Vrijdag zo wel doorgaan?’
Vooropgesteld, ik ben enorm fan van NOS Stories. De manier waarop ze verhalen vertellen en verbinding zoeken met hun doelgroep is fantastisch. Maar om na dit eigen onderzoek de vraag op te roepen of Paarse Vrijdag wel zo door kan gaan? Dat heeft veel weg van ‘outrage bait’; je item zo aanschrijven dat er automatisch verontwaardigde en emotionele reacties zullen volgen. Hetzelfde geldt voor de gekozen kop in de video: ‘Er is toch ook geen heterodag?’ en daaronder: ‘Problemen op Paarse Vrijdag: Regenboogvlag in de fik.’ Lekker klikken mensen, de nuance komt later wel.. hoop je dan.
Zouden we niet juist bij dit soort onderwerpen extra zorgvuldig moeten zijn? En natuurlijk wil je aandacht genereren voor je item en meer publiek naar je YouTube-kanaal trekken. NOS Stories zit op bijna 200 duizend abonnees, dat is knap en misschien wel een doel op zich. Maar wil je dat doel echt op deze manier bereiken?
En over de totstandkoming van het item, ‘driekwart van de middelbare scholen’ moet zijn: driekwart van de scholen die een vragenlijst hebben teruggestuurd. Dat is nogal een verschil. De makers zeggen dat ongeveer 125 middelbare scholen en scholenkoepels hebben gereageerd. Daarvan zegt driekwart dat Paarse Vrijdag ‘onenigheid’ oplevert; driekwart van 125 is 94 (afgerond). Er zijn rond de 640 middelbare scholen en koepels in Nederland. Dat betekent dat 515 scholen niet hebben gereageerd op de vragenlijsten van NOS Stories. Dat kan van alles betekenen, waarschijnlijk vooral dat ze het druk hebben met andere dingen. Maar wat als er op die 515 scholen nauwelijks tot geen problemen zijn?
Tot slot, op de site van de NOS is iets meer informatie te vinden, maar nergens wordt gesproken over ‘manufactured outrage’. De strategie van belangenorganisaties en politici om bewust controverse te creëren, de
publieke opinie te beïnvloeden en aandacht te krijgen, vaak met desinformatie, intolerantie en opruiende teksten. We hebben in Mediastorm (HUMAN) afgepeld hoeveel lobbykracht conservatief-christelijke organisaties als Civitas Christiana hebben. En we hebben gezien wat zo’n anti-campagne kan betekenen; vraag het maar aan auteur Pim Lammers.
De manier waarop het verhaal nu gebracht is door NOS Stories roept vragen op over de balans tussen verslaggeving en sensatie. Het is belangrijk om bij onderwerpen zoals Paarse Vrijdag de nuance te bewaken en aandacht te besteden aan de bredere maatschappelijke context waarin dit soort discussies zich afspelen. Journalistieke zorgvuldigheid is hier cruciaal, sterker nog ik geloof oprecht dat de clicks dan vanzelf komen.